Apple, geçtiğimiz günlerde yapay zekâyla seslendirilmiş sesli kitapları kullanıcılarına sundu. Sesli kitap piyasasının dinamiklerini dönüştürmesi beklenen bu hamle, tartışmaları da beraberinde getirdi: Yapay zekâ ve dijital seslendirme, seslendirme sanatçılarının yerini alabilir mi?

Utku Özer

Her geçen gün hayatlarımıza daha da nüfuz eden yapay zekâ teknolojisi, son yıllarda popülerliği artan sesli kitap dünyasındaki yerini sağlamlaştırıyor. Guardian’ın haberine göre geçtiğimiz yıl satışları %25 artan ve 2030 itibarıyla değerinin 35 milyara ulaşması beklenen sesli kitap pazarı pek çok teknoloji firmasının ilgisini çekiyor. Daha önce Google Books’un duyurduğu dijital seslendirme uygulamasına Apple Books da katıldı. Tıpkı Google Books gibi Apple Books da yayıncılara ve yazarlara, kitaplarını kendi platformları üzerinden sesli kitaba dönüştürme ve dinleyiciyle buluşturma olanağı sunuyor.

Apple Books’u bir sesli kitap üreticisine dönüştüren bu uygulamayla hedeflenen “bağımsız yazarları ve küçük yayın evlerini güçlendirmek.” Sesli kitap üretme sürecinin karmaşıklığı ve yüksek maliyetleri nedeniyle sesli kitaba dönüşemeyen kitaplar için dijital seslendirme bir fırsat olarak sunuluyor. Sürecin kolaylaşmasıyla birlikte daha çok sayıda kitabın sesli kitaba dönüştürüleceği öngörülüyor. Bununla birlikte Apple gerçek kişiler tarafından seslendirilen sesli kitap kataloğunu da büyütmeyi hedeflediklerini belirtiyor. Dijital olarak seslendirilen kitaplar ise profesyoneller tarafından seslendirilen kitaplar için tamamlayıcı olarak görülüyor.

Yeni dijital seslendirme teknolojisi

Apple yüksek kalitede sesli kitaplar oluşturmak için dil bilimciler, kalite kontrol uzmanları ve ses mühendislerinden oluşan bir ekiple çalışmış. Sadece İngilizce kitapların desteklendiği sistemde farklı kitap türleri için farklı seslendirme seçenekleri bulunuyor. İlk olarak kurgu ve romantik kurgu türleri için ses seçeneği sunan Apple, kurgu-dışı ve kişisel gelişim kitapları için de çalışmalarını tamamlayarak bu türlerde de dijital sesli kitap oluşturmaya hazırlanıyor. Henüz bir açıklama yapılmasa da gelecekte farklı türler ve farklı diller için de seslendirme seçeneklerinin sunulması olası.

Apple tarafından yayımlanan örnek seslendirmeler insan sesine oldukça yakın. Yine de aradaki farkı anlamak mümkün. Bu kısa parçalardan yola çıkarak bir değerlendirme yapmak doğru olmasa da özellikle duygu gerektiren okumalarda, ses ne kadar insan sesine yakın olursa olsun, yapay zekânın başarılı olması zor görünüyor. Audible ve Storytel gibi uygulamalardaki başarılı seslendirmelere alışkın olan dinleyicilerin yapay zekâ tarafından seslendirilen kitapları tercih etmesi uzak ihtimal. Ancak yayınevlerinin tercihi aynı doğrultuda olmayabilir. 

Sesli kitabın geleceği

Önde gelen sesli kitap yayıncıları ve dinleyiciler kitapların yapay zekâ tarafından seslendirilmesine mesafeli olsalar da konuya farklı açıdan yaklaşanlar da var. Kitapların seslendirilmesinde yapay zekâdan faydalanılmasını savunanların en sık öne sürdükleri argüman, bu şekilde sesli kitap üretmenin maliyeti azalırken sürecin de önemli ölçüde kısalacak ve basitleşecek olması. Bu durum özellikle yayınevleri açısından dijital seslendirmeyi cazip hâle getirebilir. Mark Piesing tarafından dile getirilen bir diğer argüman ise yapay zekânın sesli kitap piyasasını demokratikleştireceği yönünde. Bu görüşün temelinde Apple’ın da dile getirdiği küçük ve bağımsız yayıncıların kitaplarının sesli kitaba dönüştürülebilecek olmasının yanı sıra, azınlık dillerinde de sesli kitapların yayımlanmasının önünün açılacağı öngörüsü bulunuyor.

Apple’ın da sürece dâhil olmasıyla yapay zekâ tarafından seslendirilmiş kitaplarla daha sık karşılaşmamız kaçınılmaz görünüyor. Normalde gerçek kişiler tarafından seslendirilmeyecek kitapların da sesli kitap formatında ulaşılabilir olması elbette önemli bir gelişme. Yine de kitaba farklı bir boyut kazandırarak sesli kitabı kitapseverler için cazip bir seçenek haline getiren seslendirme sanatçılarının katkısı olmadan sesli kitapların bugün yakaladığı başarıyı sürdürüp sürdüremeyeceğini zaman gösterecek.

Kaynaklar ve daha fazlası için;

Diğer haberleri okumak için tıklayın.