2025 Uluslararası Booker Ödülü’nün sahibi, Hindistanlı yazar Banu Mushtaq’ın Heart Lamp adlı eseri oldu.
Yasemin Kaya-Utku Özer
2025 Uluslararası Booker Ödülü’nün sahibi, Hindistanlı yazar Banu Mushtaq’ın Heart Lamp adlı eseri oldu. Kitap, ödül tarihinde iki ilke birden imza attı: Hem kısa öykü türünde bu ödülü kazanan ilk eser oldu hem de Kannada dilinden çevrilerek ödüle ulaşan ilk kitap unvanını aldı. Deepa Bhasthi’nin titiz çevirisiyle İngilizceye kazandırılan Heart Lamp, Güney Hindistan’daki ataerkil toplumlarda yaşayan kadınların ve kız çocuklarının gündelik hayatlarına odaklanan 12 etkileyici öyküden oluşuyor.
Kadrajda Kadınlar: Heart Lamp’ın İçeriği
Heart Lamp, Güney Hindistan’daki ataerkil toplumlarda yaşayan kadın ve kız çocuklarının gündelik yaşamlarını odağına alan 12 öyküden oluşuyor. 1990-2023 yılları arasında Kannada dilinde yayımlanan bu hikâyeler, Mushtaq’ın kadın hakları mücadelesiyle örülü yaşamının da bir yansıması niteliğinde. Mizahi dili, canlı anlatımı ve içten gözlemleriyle yazar; çocuklardan büyükannelere, imamların karikatürize edilmiş hallerinden, zayıf karakterli eşlere kadar geniş bir karakter yelpazesi sunuyor.
Neden Kazandı?
Jüri başkanı Max Porter’a göre, Heart Lamp, İngilizce okuyucular için “gerçek anlamda yeni bir deneyim.” Porter, kitabın dilsel sınırları zorlayan, çeviri kavramını genişleten ve farklı İngilizce formları arasında özgün dokular yaratan bir eser olduğunu vurguluyor. Kitabın kadınların yaşamı, inanç, kast, güç ve baskı gibi konulardaki derinlikli anlatımı jüriyi ilk okumadan itibaren etkilemiş.
Banu Mushtaq ve Deepa Bhasthi Kimdir?
Banu Mushtaq, Karnataka eyaletinde yaşayan bir yazar, kadın hakları aktivisti ve avukat. 1970’ler ve 80’lerde Hindistan’ın güneybatısındaki ilerici edebi çevrelerde yazmaya başladı. Bandaya Sahitya hareketinin az sayıdaki kadın seslerinden biri olan Mushtaq, altı öykü kitabı, bir roman, bir deneme ve bir şiir koleksiyonu ile tanınıyor.
Deepa Bhasthi ise Kodagu’da yaşayan bir yazar ve çevirmen. Heart Lamp’ın çevirisinde “aksanla çeviri” yöntemini benimsediğini söyleyen Bhasthi, kitapta yer alacak öyküleri kendi seçmiş. Bu özgürlük, eserin ruhuna sadık ve etkileyici bir çeviri ortaya koymasına olanak tanımış.
Eleştirmenler Ne Dedi?
Financial Times’tan Lucy Popescu, kitabın “kadınların ezilmesine karşı koyarken onların direncini de kutladığını” belirtiyor. Vogue India’dan Kanika Sharma, kitabın Hindistan’daki başarısının çoktan bilindiğini ancak bu küresel takdirin gecikmiş bir hakkın teslimi olduğunu söylüyor. The Guardian’dan John Self ise, kısa öykülerin bu ödülü almasının tarihte bir ilk olduğunu vurgulayarak Heart Lamp’ın bu istisnayı hak ettiğini ifade ediyor.
Kaynak: The Booker Prizes
Bu senenin uzun listesine ise buradan ulaşabilirsiniz.
