Irena Rey’in Yok Oluşu
Yazan: Jennifer Croft
Düzenleyen: Utku Özer
Uluslararası Booker ödüllü çevirmen ve yazar Jennifer Croft, Irena Rey’in Yok Oluşu’nda, okuru hem edebiyatın hem de dilin labirentlerinde dolaştıran, gerçeklik, kurgu ve çeviri arasındaki sınırların giderek silikleştiği, çok katmanlı bir anlatı kuruyor. Yazarın çeviri dünyasına dair birikimini kurmaca içinde ustalıkla işlediği roman, Seda Çıngay Mellor’un çevirisiyle Türkçede.
Orjinal Adı: The Extinction of Irena Rey
Orjinal Dili: İngilizce
Türü: Kurgu
Yayın Tarihi: Mart 2024
Türkçe Baskı: Nisan 2026
Okur Yaşı: Yetişkin Okuyucu
Editör: Berna Akkıyal
Kapak Tasarımı: Helinsu Cengiz
Sayfa Sayısı: 400
Çevirmen: Seda Çıngay Mellor
İmla: Ayşegül Utku Günaydın
Ebat: 13,5x19,5
İnceleme
Dünyaca ünlü Polonyalı yazar Irena Rey, büyük yankı uyandırması beklenen yeni romanı Gri Eminans için sekiz çevirmeni Polonya-Belarus sınırındaki kadim Białowieża Ormanı’ndaki evine davet eder. Ancak bu çeviri buluşması, Irena Rey’in ansızın ortadan kaybolmasıyla bambaşka bir yöne savrulur.
Farklı ülkelerden gelen sekiz çevirmen, bir yandan romanın çevirisi üzerinde çalışmayı sürdürürken bir yandan da yazarın izini sürmeye başlar. Ormanın derinlikleri, evin odaları, eşyalar ve metnin satır araları giderek birer ipucuna dönüşür. Ancak bu arayış, yalnızca kayıp bir yazarı bulma çabası değildir. Çevirmenlerin kendi kimlikleri, birbirleriyle olan gerilimleri ve metinle kurdukları kişisel bağlar da görünür hâle gelir.
Roman, güvenilmez anlatıcılar, dipnotlar, birbirini düzelten sesler ve çeviri katmanlarıyla özgün bir yapı kuruyor. Hikâye ilerledikçe gerçek ile kurgu, yazar ile çevirmen, orijinal metin ile yeniden yazım arasındaki sınırlar bulanıklaşıyor. Croft, mizahı ve gerilimi aynı anda taşıyan anlatımıyla yalnızca bir kayboluş hikâyesi anlatmakla kalmıyor, edebiyat dünyasındaki iktidar ilişkilerini, sanatçı kültünü ve çevirinin yaratıcı gücünü de sorguluyor.
Irena Rey’in Yok Oluşu, dili yalnızca bir araç değil, başlı başına romanın konusu hâline getiren; çeviri, yazarlık ve hakikat üzerine düşündüren katmanlı bir okuma deneyimi sunuyor.
Kitaptan Bir Bölüm
Yazarımız üçüncü kitabının yayımlanmasından bir yıl sonra, yani 2007’de, bizi Polonya’nın sınır boyundaki bu evde ilk kez ağırlamıştı ve o zamandan beri burada bir araya getiriyordu. Özgün dilinde çok sevilen Lena çok geçmeden başka dillere çevrilmişti, önce Almancaya, sonra Çekçeye. İşte biz böyle doğmuştuk, Lena adlı bir kitabın köpüklerinden.
Yazarımız Kraków’daki üniversiteden sadece birkaç hafta içinde ayrıldığından beri ilk kez, memleketi olan voyvodalığın topraklarının dışına çıkmaya başlamıştı. Otuz iki yaşındaydı. Festivallerdeki, konferanslardaki ve kitap okuma etkinliklerindeki büyüleyiciliğiyle żar-ptak’a, yani Proto-Slavca efsanelerde konu edilen, başı dertte olanlara umut veren, kaybolmuşlara kılavuzluk eden tavuskuşunu andıran ışıklı yaratığa benzetilirdi sık sık.
Yazarımız’ın tarife sığmaz aurasını tarif etmeye çalışan bir sürü kişi oldu. Kimileri bunun şelale gibi omuzlarından aşağı dökülen koyu renk saçlarından havalanan incecik gümüş tellere benzediğini söylüyordu. Başkalarıysa koyu gök mavisi gözlerinde çakan parlak çizgileri gördükçe akıllarına güney ışıkları geldiğini anlatıyordu. Daha da başkalarıysa, parmaklarının büyülü örümcek ağları salgıladığını, bütün hünerli hareketlerinin insanı esir eden ışıl ışıl bir sevgi ifadesi olduğunu söylüyordu.
Irena Rey herkesçe bilinen bir isim oldu çıktı. Ama şöhreti arttıkça dedikodular da artıyordu. Kimileri Yazarımız’ın fikirlerini adını sanını kimsenin bilmediği Kaşup* bir filozoftan çaldığını söylüyordu, kimileriyse Wikipedia’dan ve Bogdan’dan.
Jennifer Croft Kimdir?
Jennifer Croft, çağdaş edebiyat dünyasının en dikkat çekici çevirmen ve yazarlarından biri olarak öne çıkıyor. Olga Tokarczuk’un Koşucular adlı eserinin İngilizce çevirisiyle 2018 yılında Uluslararası Booker Ödülü’nü kazandı ve çeviri edebiyat alanında uluslararası ölçekte büyük takdir topladı. 2022 Guggenheim Fellowship bursuna layık görülen Croft, 2020 William Saroyan International Prize for Writing ödülünü de kazandı.
Tulsa, Oklahoma doğumlu olan yazar, edebiyat ve çeviri alanındaki akademik çalışmalarını Iowa ve Northwestern University’de sürdürdü. Lehçe ve İspanyolca edebiyat çevirileriyle tanınan Croft, özellikle çevirmenin görünürlüğü üzerine yürüttüğü çalışmalarıyla da dikkat çekiyor. Irena Rey’in Yok Oluşu, yazarın çeviri dünyasına dair birikimini kurmaca içinde ustalıkla işlediği, çok katmanlı ve özgün romanlarından biri olarak öne çıkıyor.
This Debut Novel Is a Wondrous Babel of Ideas and Language
The Extinction of Irena Rey by Jennifer Croft review – eight translators lost in a forest
Yeni çıkan kitap tanıtımlarını incelemek için tıklayın.
Yorumlar
Henüz Bir Yorum Yok