Çağdaş Türk Edebiyatı, Çağdaş Dünya Edebiyatı, Klasikler ve bazen de kurgu dışı kategorilerinden seçilmiş kitapların incelendiği bu kulübü keşfetmeye ne dersiniz?

Zeynep Mercan Demir

Nur Aktaş Engin’in 2019’da kurduğu Okyanus Ötesi Kitap Kulübü buluşmaları, edebiyatta iz bırakmış ya da dikkate değer olduğu hâlde okuyucuyla fazla buluşamamış eserleri, her dakikası dolu dolu geçen, zaman zaman yazarları da ağırlayarak heyecanı yükselten doyurucu sohbetler olarak gerçekleşiyor. Moderatörün her kitaba ve yazara ayrıntılı bir şekilde hazırlanmış olarak gelmesi ve katılımcıların da bu özene kıymetli yorumlarıyla karşılık vermeleri buluşma gecelerini unutulmaz birer anıya dönüştürüyor.

Kitap değerlendirirken nasıl bir sıralama izleniyor?

Sohbetin başında moderatör yazarın biyografisine dair bir sunum yapıyor. Yazarların yazarlığını etkileyen gelişmeler dikkate alınarak hayatları konuşuluyor. Yazarların bibliyografileri ve başka kitaplarına dair bilgiler paylaşılıyor. Kitaplara bütüncül bir yaklaşım getiriliyor: Kitabın fiziksel özelliklerinden başlayarak içeriğine dair her şey konuşuluyor. Kitabın fiziksel özelliklerinden kapak tasarımı (ki bir kitabın okuruyla ilk teması olduğu için ayrıca önemseniyor), arka kapak yazısı, varsa ithaf, epigraf ya da giriş/ön söz-son söz kısımları öncelikle konuşulan özellikler. Daha sonra kitabın içeriği konuşuluyor. Moderatör Nur Aktaş Engin’in sorduğu sorularla ve gelen cevaplarla sohbet şekilleniyor. Kurgu, olay örgüsü, kitabın adına dair vurgular, karakterler, anlatıcı tercihi ve bunun kurguya etkileri, eserin dil ve anlatım özellikleri, başka edebî eserlere ya da yazarlara atıflar, yazıldığı dönemdeki olayların içeriğe etkileri, varsa yazarın etkisi altında kaldığı akım ve daha başka teknik bir takım unsurlar da mutlaka sohbetlerde yer alıyor. 

Kulübün Adı:  Okyanus Ötesi Kitap Kulübü 
Kulübün Kuruluş Tarihi : 5 Mart 2019
Buluşma Sıklığı:  Ayda iki kez. (Her ayın üçüncü pazartesi günü ayın kitabı, her ayın dördüncü pazartesi günü kulüp içi okuma grubu için.)
Hangi Türde Okuyorlar:  Genelde roman okunuyor. Bu yıl mart ayında uzun zamandan beri ilk kez kurgu dışı bir kitabı eşlikli okumayla okuyorlar.
Platform:  Zoom
Kimler Katılabilir:  Aylık okumalar herkese açık ve bütün etkinlikler ücretsiz(Okuma grubu Aralık 2021’de oluşturuldu ve şu anda yeni alım yapılmıyor.)
Katılımcı Sayısı: 30 ila 50 katılımcı arası (Aydan aya değişkenlik gösteriyor.)
Kurucu: Nur Aktaş Engin (Moderatör)

Okyanus Ötesi Kitap Kulübü’ne katılmak için Instagram hesabına tıklayarak başvuru yapabilirsiniz. 

Katılımcı profili nasıl? 

Eğitimci / öğretmen / akademisyen, sağlık sektörü mensupları, kamu çalışanları, yeni emekliye ayrılmış katılımcılar.

Kitap seçimi neye göre yapılıyor?

Her yıl mutlaka geniş bir seçkiye yer veriliyor. Aylık okumaları Çağdaş Türk Edebiyatı, Çağdaş Dünya Edebiyatı, Klasikler ve bu yıl bir de kurgu dışı kategorilerinden seçilmiş kitaplar olarak moderatör tarafından önceden belirleniyor. Kitap listesi paylaşmak yerine seçkiler bu kategoriler dâhilinde listeleniyor. 

Çağdaş Türk Edebiyatı kategorisindeki kitapları popüler ya da fazlasıyla göz önünde olan kitaplardan değil, dikkate değer olduğu halde okuyucuyla fazla buluşamamış eserlerden seçiyorlar. 

Edebiyatımıza iz bırakmış değerli yazarları vefat yıl dönümlerinde anmak için okuma etkinliklerine yer veriliyor. Çağdaş Dünya Edebiyatı kategorisindeki kitaplar, yazıldıkları ülkelerde ve zamanla daha geniş alanda yankı bulmuş, çevirisi dilimize kaliteli bir şekilde yapılmış eserler arasından belirleniyor. Bu sene ilk defa seçilen kurgu dışı kitap, Dünya Kadınlar Günü vesilesiyle çağlardan beri süregelmiş mizojiniyi (kadına nefret) anlamak ve günümüzde yaşananları daha doğru anlamlandırmak için özellikle seçildi. 

Bu yıldan itibaren okunacak klasikler, belli bir mercekten bakarak gelişimsel açıdan değerlendirebilmek için “Klasikten Moderne Tadımlık Okumalar Serisi” adı altında uzun soluklu bir okuma deneyimi olarak şekillendirildi. Bütün kitap seçkilerinde kadın ve erkek yazarlara mümkün olduğunca eşit olarak yer vermek için özellikle çaba gösteriliyor. 

Genel olarak amaçları mümkün olduğu kadar çeşitliliği gözeterek her dönemden ve coğrafyadan edebî eseri incelemek ve sohbetlerde “genel okurluk” anlayışını aşarak kitaplara farklı bakış açıları getirirken edebiyatın işlevlerinin farkına varan bir okuma tecrübesine teşvik etmek. 

Kulüp içi yürütülen okuma grubu etkinliklerinin her yıl farklı bir odak noktası oluyor. Kitaplar buna göre yine moderatör tarafından önceden belirleniyor. Geçen yıl, yazar / külliyat odağında Ahmet Hamdi Tanpınar’ın beş eseri okunmuş ve sohbetleri gerçekleştirilmişti. 

2022 için okuma grubunun odağında, kaliteli kitap seçimleri ve özenli çevirileriyle dikkat çeken butik yayınevlerinden Jaguar Kitap var. (Herhangi bir sponsorluk anlaşmaları bulunmuyor.) Jaguar Kitap’tan her ay bir kitap okunacak ve okuma grubundaki katılımcılarla bu kitapların sekizinin sohbeti gerçekleştirilecek.

Şimdiye dek hangi kitapların analizleri yapıldı?

2019:

Mart: Siddharta – Hermann Hesse 
Nisan: Beyaz Kale – Orhan Pamuk
Mayıs: Sıradan Bir Gün ve Aile Çay Bahçesi – Yekta Kopan
Haziran: Cadı Tohumu – Margaret Atwood
Temmuz: Ahraz – Deniz Gezgin
Ağustos: Benim Adım Kırmızı – Orhan Pamuk
Eylül: Gör Beni – Azra Kohen
Ekim: Marcel Proust Bir Yaşam – Edmund White
Hazlar ve Günler – Marcel Proust
 Ölüler Evinden Anılar – Fyodor Dostoyevski
Kasım: Swann’ların Tarafı – Marcel Proust
Aralık: Ölmeye Yatmak – Adalet Ağaoğlu

2020:

Ocak – Çiçek Açmış Genç Kızların Gölgesinde – Marcel Proust
Şubat – Yenişehir’de Bir Öğle Vakti – Sevgi Soysal
Mart: Guermantes Tarafı – Marcel Proust
Nisan: Yolpalas Cinayeti – Halide Edip Adıvar
Mayıs: Sodom ve Gomorra – Marcel Proust
Haziran: Berlin’in Nar Çiçeği – Füruzan
Temmuz: Bir Cinayet Romanı – Pınar Kür
Ağustos: Çöplüğün Generali – Oya Baydar
Eylül: Son Bakış – Irmak Zileli
Ekim: Gölgeler Çekildiğinde – Cahide Birgül
Kasım: Aziz Bey Hadisesi – Ayfer Tunç
Aralık: Dokunmadan – Nermin Yıldırım

2021:

Ocak: İvan İlyiç’in Ölümü – Lev Tolstoy
Şubat: Dublinliler – James Joyce
Mart: Bu Filmin Kötü Adamı Benim – Murat Gülsoy
Nisan: Günden Kalanlar – Kazuo Ishiguro
Mayıs: Maşenka – Vladimir Nabokov
Haziran: On Dakika Otuz Sekiz Saniye – Elif Şafak
Temmuz: Sonuncu – Tahsin YücelAğustos: Hayvanlaşan İnsan – Emile Zola
Eylül: Rüyanın Öte Yakası – Ursula K. Le Guin
Ekim: Gemide Yer Yok – Ömer F. Oyal
Kasım: Yarın Savaşta Beni Düşün – Javier Marias
Aralık: At Çalmaya Gidiyoruz – Per Petterson

2021 Okuma Grubu:  

Ahmet Hamdi Tanpınar

Mahur Beste
Sahnenin Dışındakiler
Huzur
Saatleri Ayarlama Enstitüsü
Hikâyeler

2022:

Ocak: Kumral Ada Mavi Tuna – Buket Uzuner

2022 Okuma Grubu: Jaguar Kitap seçkisi

Ocak: Madenci – Natsume Soseki

Şimdiye dek analizlere hangi yazarlar hangi kitapları ile katıldı?

Irmak Zileli – Son Bakış (Eylül 2020)

Murat Gülsoy – Bu Filmin Kötü Adamı Benim (Mart 2021)

Ömer Fikret Oyal – Gemide Yer Yok (Ekim 2021)

Buket Uzuner – Kumral Ada Mavi Tuna (Basımının 25. yıl kutlaması için Ocak 2022)

Katılımcıların yorumları:

– “Kulübü bir seneyi aşkın bir süredir takip ediyorum. Farklı meslek gruplarından katılımcıların olması ve kulübün kitapları değerlendirme şekli ufkumu açıyor yeni bir bakış açısı kazanmamı sağlıyor.” – Şeyda 

– “Bir seneden biraz fazla bir zamandır kulübün okumalarını takip ediyorum. Aynı kitaba bambaşka birikimlerle bakan birçok insanın buluşma noktası bu kulüp bu nedenle çok kıymetli. Bana kattıklarının en başında sevgili Nur’un her yazar ve okuduğumuz her metin için uzun uzun yaptığı araştırmaları süzerek bize vermesi geliyor. Bunun yanına hâlâ okuyan ve düşünen insanlarla bir arada geçirilen kaliteli vakit ekleniyor. Daha ne olsun:)” – Nazlı 

– “Bir yıldır bu kulüpteyim. Kitap okumak bir kazanç evet; ama diğer okuyucularla analiz etmek çok başka bir boyuta geçiriyor ve okunan kitabın her bir zerresi hücrelerime işliyor.” – Günay 

– “Kulübü bir senedir takip ediyorum. Takip amacım karantina döneminde nitelikli okuma yapmama yardımcı olacak yeni çehreler aramak idi. Bir yıl bitiminde bu kulüp benim için çok özel bir anlama ulaştı. Edebiyatın büyülü ortamında saatlerce bir romanı konuşup zamanın aktığını unutacak kadar güzel saatlerimiz olmakta. Ülke içi ve dışından okurlarla birlikte aynı hazzı paylaştığımız bu saatlerde, moderatorümüzün seçkin roman seçkisi ve edebi yorumları sayesinde bambaşka dünyalara adım atıyoruz.” – Aysun 

– “Kulübü kurulduğundan beri takip ediyorum. Takip amacım hakkını vererek okuyamadığımı düşündüğüm kitapları farklı bakış açılarıyla okuyan arkadaşlarımın fikirlerini dinleyerek bakış açımı genişletmek, bazen adını dahi duymadığım belki de duymayacağım kitapları kulüp sayesinde duyup öğrenebilmek için.” – Medine 

– “Yaklaşık on bir aydır takip ediyorum. Okuduğum kitap hakkındaki farklı yorumları dinleyerek farklı açıdan bakmama olanak sağladı. Nur Hanım’ın güzel seçkileri ile hiç tanımadığım yazarları okuma fırsatı buldum.” – Ayşe

 “Yakın zaman önce dâhil olduğum bir kulüp. Henüz üç toplantıya katılmış olmamla birlikte gerek Nur Hanım’ın kitabı sunuşu gerek katılımcı arkadaşların derinlikli yorumları sayesinde benim için bu kısa süre içinde bile okuma alışkanlığıma yeni bir boyut katmamı sağladı. Daha önceden tanışmış ve dâhil olabilmiş olmayı çok isterdim.” – Nazan

– “Bir yılı aşkın süredir katılıyorum kulübe. Bir toplulukla birlikte kitap okumak hem okuma isteğimi hem de öğrenme isteğimi arttırıyor. Çünkü bu kulüp farklı tarzda kitapları okuyarak, moderatörümüz sayesinde yepyeni bilgilerle donanmamı sağlıyor. Bambaşka bilgi birikimleri ve tecrübeler ile gelen katılımcıların yorumlarını dinleyerek, öğrenmek beni zenginleştiriyor.” – Burçak 

– “Kulübü geç tanımanın hüznünü yaşayarak, ‘süresi kısa hazzı sonsuz’ bir vakitte diyerek zamanı soyutlamayı çok daha uygun görüyorum. Takip etme amacım ise ‘kilit bir kitaptı’ devamı geldi. Katkıları maddi ve manevi olarak o kadar fazla ki öncelikle kitaplığında bile olsa bir kitabı okumak için vesile oluyor grup okuması, hadi okuduk konuşacak birileri lazım. Burada okuyor, konuşuyor, kitabı rafa kaldırırken içimiz rahat bizde bıraktığı izler için minnettar oluyoruz.”– Zeynep

– “Bir yıldan fazladır katılıyorum kulüp toplantılarına. Katılmam Ayfer Tunç ile olmuştu ve o toplantıda gördüğüm disiplini, samimiyeti, derin sohbeti ve çok yönlü bakış açılarını çok sevmiştim. Ayrıca özellikle Türk Edebiyatı’nda tanımadığım çok değerli yazarlar ile tanışmak, benim için paha biçilmez. Çünkü biliyorum ki Okyanus Ötesi Kitap Kulübü olmasaydı bazı yazarları çok geç keşfedebilirdim belki de hiç tanışmayabilirdik o yüzden başta Nur olmak üzere katılan ve ufuk açan herkese çok teşekkür ederim.” – Gülşan 

– “Bir yıldır kitap okumalarına katılıyorum. Amacım evde kaldığımız günlerde, kitaplarla farklı dünyalara yolculuklar yapıp günlerimi zenginleştirmekti.  Rehberimiz ve kulüpteki arkadaşlarımızla çıktığımız yolculuklar eşsizdi. Her ay katıldığım sohbetler ise bazen yakaladığım bazen kaçırdığım   manzaralara farklı kameralardan çekilmiş resimlerle bakmak gibiydi. Tadına doyulmazdı.” – Günseli 

– “Kulübe dört ay önce katıldım, her ay daha mutlu ayrılıyorum. Sevgili Nur’un disiplinine hayran kaldım. Katılımcı arkadaşların kibarlığı, entelektüel kültürleri ve  kitaplara bakış açıları beni çok etkiledi. Okurken daha dikkatli okur oldum, kendime ve sizlere karşı daha fazla sorumluluk alarak farklı açılardan bakmaya çalışarak okuyor ve herkesin görüşünden ayrı ayrı yararlanıyorum. Kitap okumada henüz kendimi yeni hissediyor, olgunlaşmayı bekliyorum. Bu ekipte olmayı sevdim.” – Hatice 

Kurucu Nur Aktaş Engin’in Notu:

“Daha çok kitap okuyamadığını düşünerek buna hayıflanan okurlara bir not iletmek isteriz. Kitap okumanın, günümüzde pek çok şeyde olduğu gibi, esas amacından saptırılmasına ve başka birtakım amaçlar için araç hâline getirilmesine karşıyız. Kitap okumak bir yarış değildir, okunan kitap ya da sayfa sayılarını yarıştırmak kitap okumanın amacı dışındadır ve pek çok okur üzerine psikolojik baskı ve yetersizlik duygularına sebep olmaktadır. Başka bazı konularda da olduğu gibi okumayla da ilgili olarak nicelik değil, nitelik önemlidir. Layıkıyla bir kitabı anlamak kıymetlidir ve bunu başarmak, kelimelerle kurulan bir dünyaya dâhil olmak ve gerektiği gibi o kurmaca dünyada zaman geçirmekle ilgilidir. Okumanın esas keyfi de bütün bunları kendi birikimiyle, tecrübesiyle ve düşüncesiyle her okurun kendine göre yapabiliyor olmasından geçer. Okur, kendisini birisiyle kıyaslayacaksa bu yine kendisi olmalıdır ve bu kıyaslama yine kitaplara bakış açısı, kendi algısı ve gelişimi üzerinden olmalıdır. Teşekkürler :)”

Diğer kitap kulüpleri için tıklayın.