Türkiye’deki yayın haklarının Günışığı Kitaplığı’nda olduğu Brigitte Labbé’nin Çıtır Çıtır Felsefe serisindeki 7 kitap, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından “muzır” ilan edilip satışına 18 yaş sınırı getirildi.

Semra Çakas

Çıtır Çıtır Felsefe Serisi, 10 yaş üstü çocuklara felsefeyi somut ve basit örneklerle anlatan, 25’ten fazla ülkede yıllardır yayımlanan kitaplar içeren bir seri. Türkiye’de de Günışığı Kitaplığı tarafından yayımlanan kitaplar ebeveyn ve eğitimciler için de birer başucu kaynağı. 

Yakın zamanda sosyal medyada serideki iki kitabın (Aşk ve Dostluk, Küçükler ve Büyükler) bazı sayfaları paylaşılmış ve cümleler bağlamından koparılarak pedofili ögeler barındırdığı ifade edilmiş ardından yayınevi hedef gösterilmişti. Bu hedef göstermenin sonucunda bazı satış kanalları kitapların satışını durdurmuştu. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Küçükleri Muzır Neşriyattan Koruma Kurulu da serideki 7 kitabın “18 yaşından küçüklerin maneviyatı ve gelişimleri üzerinde muzır tesir yapacak nitelikte” olduğunu belirterek poşet içerisinde ve 18 yaş sınırıyla satılmasına karar verdi.

Bu kitaplara yönelik uygulanan bakanlık sansürü, okuyucular, eğitmenler, yayınevleri ve Yayıncılar Birliği tarafından da kınandı. 

Biz de, Bookinton Kitap Platformu olarak, Türkiye’de nitelikli okuma kültürünün yaygınlaşması ve yayıncılık sektörünün gelişimini hedeflediğimiz misyonumuz çerçevesinde bu kararı kınadığımızı belirtmek isteriz. 

Günışığı Kitaplığı’nın Duyurusundan Seri ile İlgili Psikolog Görüşü

Klinik psikolog-pedagog İnci Vural’ın “Küçükler ve Büyükler” kitabına ilişkin görüş yazısından:

“Kitap, evrensel cinsel taciz yasağını bu yaş düzeyindeki çocukların anlayabilmesi için somut bir örnekle net bir şekilde anlatıyor. 10-12 yaşında soyut düşünme becerileri henüz tam gelişmemiş olan çocukların bu konuya bir anlam kazandırabilmesi ve kendilerini koruyabilmesi için bunun çok somut ve basit bir şekilde anlatılması gerekir. Bu yaşlardaki çocukların taciz olayını ve kendilerini bundan nasıl koruyabileceklerini imalarla ya da birtakım soyut benzetmelerle, ifadelerle anlaması zaten mümkün değildir.
 
Dolayısıyla pedagojik açıdan, soyut düşünme dönemini henüz tamamlamamış bir çocuğa ‘burnunu karıştırma’ demek gibi ‘cinsel organına da dokundurma’ kuralının, en basit ve en anlaşılır şekliyle yazılması gerekir.

30 yıldır klinik psikoloji ve pedagoji alanında çalışan bir uzman olarak, her türlü konunun çocuklarla konuşulmasının, konuşulmadan bırakılmasından çok daha faydalı olduğunu gördüm. Tüm bilimsel çalışmalar da, söze dökülen durumların davranışa dönüşme riskini azalttığını destekliyor.”

Günışığı Kitaplığı’nın “7 kitabımızın poşete sokulmasını kınıyoruz!” başlıklı açıklaması: 

“Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Küçükleri Muzır Neşriyattan Koruma Kurulu’nun 24.06.2022 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanan kararıyla, yayınevimizin Çıtır Çıtır Felsefe dizisinin 7 kitabı Aşk ve Dostluk, Beden ve Akıl, Cesaret ve Korku, Diktatörlük ve Demokrasi, İyi ve Kötü, Küçükler ve Büyükler, Oğlanlar ve Kızlar ‘muzır’ ilan edilmiş, bu 7 kitabın yalnızca 18 yaşından büyüklere ve poşet içinde satılabileceğine karar verilmiştir.

Son günlerde sosyal medyada ve bazı basın organlarında, kitapların içerikleri çarpıtılarak yapılan yalan haberler ve paylaşımlar sonucunda gelinen bu noktanın ve söz konusu kararın hukukla bağdaşmadığını düşünüyor ve kınıyoruz. Kurul kararına yönelik gerekli hukuki süreci başlatıyoruz.

Ortaokul düzeyinde önerilen kitaplarımıza getirilen bu yasaklamanın, hem çocukların okuma, doğru ve yapıcı bilgi edinme haklarının engellenmesine hem de okuma kültürümüzü geriletecek etkilere neden olacağı kanısındayız.

Çıtır Çıtır Felsefe dizisinin yazarı Brigitte Labbé, kitaplarıyla çocukların eğitimine ve gelişimine sunduğu katkıdan ötürü 2019 yılında, Fransa Eğitim Bakanlığı tarafından ülkenin en yüksek devlet nişanı olan Legion d’Honneur ile ödüllendirilmiştir. Dizinin tüm kitapları, ülkemiz de dâhil yayımlandığı 25’ten fazla ülkede çocuklar kadar ebeveynlerin ve eğitimcilerin de başucu kitapları olmuştur.

Yayınevimiz, çağdaş çocuk ve gençlik edebiyatı alanındaki 26 yıllık saygın uzmanlığıyla özenle seçtiği, titizlikle yayımladığı nitelikli kitapları okurlarıyla buluşturmak için emek vermeye devam edecektir.”

Türkiye Yayıncılar Birliği’nin konuyla ilgili açıklaması: 

Kitaplara, yazarlara, yayınevlerine yönelik oluşan haksız tepki ve saldırılar, ülkemiz ve kültürel çeşitliliğimiz için son derece olumsuz bir durum yaratmaktadır.

“Bir süredir sosyal medya üzerinden kitaplara, yazarlara ve yayıncılara karşı linç kampanyası yürütülmektedir. Kültür dünyamızın önemli bileşeni olan yayıncılığımızın bu kampanyanın içine çekilmesinden ve hedef hâline getirilmesinden rahatsızlık duyuyoruz. Bununla birlikte, kitapların satışının durdurulması kararının ise linç kültürünü normalleştireceğini düşünüyor ve bundan endişe duyuyoruz. Düşünce, ifade ve yayımlama özgürlüğünün her zaman savunucusu olduğumuzu bir kez daha yineliyoruz.

Daha önce de pek çok kez söylediğimiz üzere, sosyal medyada kitaplara, yazarlara, yayınevlerine yönelik oluşan haksız tepki ve saldırılar ülkemiz ve kültürel çeşitliliğimiz için son derece olumsuz bir durum yaratmaktadır.

Çocukları küçük yaşta hayata dair olaylar üzerine düşündüren ve yaşanabilecek tehlikelere karşı basit ve somut şekilde dikkatlerini çekerek onlara kendilerini nasıl koruyabileceklerini anlatan, Fransız yazar Brigitte Labbé’nin yazdığı ve Günışığı Kitaplığı tarafından Türkçe yayımlanan Çıtır Çıtır Felsefe dizisinin iki kitabı (Aşk ve DostlukKüçükler ve Büyükler), içinde pedofili olduğu gerekçesiyle sosyal medyada tepki toplamış ve bunun sonucunda bazı e-ticaret sitelerinde ve kitabevlerinde kitabın satışı durdurulmuştur.  

Tepki verirken ilgili kitapları çoğu zaman tam okumadan, kitapların içeriğine dair doğru düzgün bilgi sahibi olmadan, ne anlatıldığını anlamaya çalışmadan, doğrudan ezberci yaklaşımlarla, özellikle çocuklara ve gençlere yönelik kitapların, yetkin olmayan kişilerce haksız şekilde eleştirilmesi kendi başına yanıltıcıdır. Bununla birlikte kitaplarla ilgili herhangi bir bağımsız değerlendirmeyi öncelikle yapmadan, sadece sosyal medya tepkilerine dayanarak kitapların satışını durduran veya raflardan kaldıran, gerekli araştırmasını ise ancak sonraya bırakan yaklaşımlar da aynı derecede sorunludur. Bu tür eğilimler, ülkemizin kültürel çeşitliliğin ve çocuklar ve gençlerin gelişimine yönelik nitelikli kitaplarla ve bunları üreten eser sahiplerinin ve yayıncıların maddi-manevi zarar görmesine sebep olmaktadır.

Okuduğunu bir bağlam ve bütünlük içinde anlamak, anladığını aktarabilmek ve değerlendirebilmek, üzerine yeni sözler söyleyebilmek ve üretebilmek, nitelikli ve sürekli bir okuma kültürü ile mümkündür. Gelecek kuşakların gelişmiş bir okuma kültürü içine doğması, okuma kültürüyle yoğrulmuş bireyler olarak yetişmesinin temel koşulu ise, yüksek nitelikli bir yayıncılık sektörüdür.

Ülkemizde gerçekleşen ve yayımlama özgürlüğü ile çelişen bu ve benzeri durumları kaygıyla takip ediyor, bu tür uygulamaların bir an önce son bulması için kamuoyunu ve yetkilileri sağduyulu olmaya çağırıyoruz.

Saygılarımızla,
Türkiye Yayıncılar Birliği”

Mine Soysal’ın Çıtırı Çıtır Felsefe’ye yapılan sansür ile ilgili görüşlerini bu videodan izleyebilirsiniz.