Sonrası – Evlilik ve Ayrılığa Dair
Yazan: Rachel Cusk
Düzenleyen: Utku Özer
Roza Hakmen tarafından Türkçeye kazandırılan Sonrası – Evlilik ve Ayrılığa Dair, Rachel Cusk’ın kişisel bir yıkımı değil, modern kadınlığın ve aile kurumunun kırılgan mimarisini sorguladığı keskin bir düşünce kitabı.
Orjinal Adı: Aftermath – On Marriage and Separation
Orjinal Dili: İngilizce
Ülke: İngiltere
Türü: Yaşantı
Dizi: Kurgu dışı
Yayın Tarihi: Ağustos 2012
Türkçe Baskı: Ocak 2026
Sayfa Sayısı: 120
Çevirmen: Roza Hakmen
Ebat: 13,5 x 21 cm
İnceleme
Sonrası – Evlilik ve Ayrılığa Dair, Rachel Cusk’ın on yıllık evliliğinin dağılmasının ardından oluşan yeni gerçekliği soğukkanlılıkla incelediği, anı ile deneme arasında duran bir düzyazı kitabı. Yazar, yaşananları dramatize etmek ya da ayrıntılı bir olay örgüsü kurmak yerine, evliliğin çözülüşünün zihinsel, duygusal ve toplumsal sonuçlarını parça parça çözümlemeyi tercih ediyor. Bu nedenle kitap, bir boşanma anlatısından çok, bir düzenin çöküşünü düşünmeye açan entelektüel bir muhasebe niteliği taşıyor.
Cusk, ayrılığın ardından karşı karşıya kaldığı hukuki süreçleri, ekonomik kırılganlığı ve annelik sorumluluklarını anlatırken bireysel deneyimini daha geniş bir çerçeveye taşıyor. Evlilik, otorite, annelik ve eşitlik gibi kavramlar, kişisel bir kriz bağlamından çıkarak modern toplumun temel gerilimleri hâline geliyor. Kadının kamusal ve özel alandaki konumu, aile içindeki güç ilişkileri ve eşitlik söyleminin sınırları, kitabın merkezindeki tartışmalar olarak öne çıkıyor.
Sonrası – Evlilik ve Ayrılığa Dair, Cusk’ın daha önce Türkçeye kazandırılan Bir Ömrün Emeği ve Son Akşam Yemeği ile birlikte düşünüldüğünde, bir üçlemenin son halkası gibi okunabilir. İlk kitapta beden, doğum ve annelik; ikincisinde aile ve yer değiştirme deneyimi; bu kitapta ise evliliğin çözülüşü ve sonrası ele alınıyor. Böylece üç metin birlikte, kadının hayat döngüsünü —annelikten evliliğe, oradan da ayrılığa— düşünsel bir süreklilik içinde görünür kılıyor.
Kitabın önemli bir boyutunu, Cusk’ın Yunan tragedyalarına yönelmesi oluşturuyor. Yazar, kişisel deneyimini Oidipus, Antigone ve Klytaimnestra gibi figürlerle yan yana düşünerek bireysel acıyı mitin evrenselliğiyle buluşturuyor. Bu yaklaşım, metni sıradan bir anı kitabı olmaktan çıkarıp felsefi bir sorgulamaya dönüştürüyor.
Ayrıca Sonrası, Cusk’ın daha sonra yazacağı Çerçeve (Outline) üçlemesine giden yolun da işaretlerini veren bir geçiş metni niteliği taşıyor. Anlatı giderek daha az olay, daha çok düşünce; daha az dramatik sahne, daha çok zihinsel analiz üzerine kuruluyor. Bu yönüyle kitap, hem önceki düzyazı serisinin kapanışı hem de sonraki roman anlayışının habercisi haline geliyor.
Sonrası – Evlilik ve Ayrılığa Dair, ayrılığı romantikleştiren ya da şeytanlaştıran bir metin değil. Bunun yerine, bir evlilik bittiğinde nelerin dağıldığını —yalnızca bir ilişkiyi değil, bir kimliği, bir aile düzenini ve bir toplumsal sözleşmeyi— dikkatle inceleyen sert, dürüst ve rahatsız edici bir düşünce kitabı olarak okurun karşısına çıkıyor.
Kitaptan bir bölüm
Ayrılmamızdan sonraki alevli, acılı günlerde kocam, “Bir de Ieminist geçiniyorsun” diyordu tiksintiyle. Evliliğimizde kadın rolünü üstlendiği kanısındaydı ve görünüşe bakılırsa benden beklediği, baskıcı erkeğe, yani bana karşı onu savunmamdı. Alışveriş yapıp yemek pişirmeyi, çocukları okuldan almayı kadınsı buluyordu. Oysa benim kendimi en cinsiyetsiz hissettiğim zamanlar bunları yaptığım zamanlardı. Benim kendi annem de annelik görevlerini yerine getirirken bana güzel görünmezdi; aynı şekilde o görevler annemin de kadınsılığını artırmaz, tehdit ederdi sanki. O zamanlar Suffolk düzlüklerinde bir köyde yaşıyorduk; annem teleIonda epey zaman geçirirdi. Adeta kendi kendine konuşan sesi büyüleyiciydi. Söyledikleri şiIreli, gülüşü biraz sahte gelirdi bana. Artistler gibi Iarklı bir sesle konuştuğundan şüphelenirdim. O teleIondaki kadın kimdi” Annem sadece içeriden bildiğim biriydi; bakış açım onunkiyle aynıydı, onun can sıkıntısı, hazzı ya da rahatsızlığı içinde var olurdum neredeyse. Görmeden yaşadığım yer onun canlandırdığı karakterdi. Annemin ne olduğunu nasıl bilebilirdim” Onu nasıl görebilirdim” ³ünkü ilgisi, bana asla doğrudan bakmayan, öğrendiğini benim kendime ait bilgimden öğrenen şahsi bir iç gözün bakışı gibiydi.
Rachel Cusk Kimdir?
Rachel Cusk, 1967’de Kanada’da doğdu; çocukluğunun bir bölümünü Los Angeles’ta geçirdikten sonra ailesiyle İngiltere’ye yerleşti. Oxford’da İngiliz edebiyatı okudu. İlk romanı Saving Agnes ile Whitbread İlk Roman Ödülü’nü kazandı ve kısa sürede çağdaş İngiliz edebiyatının güçlü seslerinden biri hâline geldi.
2000’lerde kurmacadan düzyazıya yönelerek Bir Ömrün Emeği ve Sonrası gibi metinlerle annelik, evlilik ve kadınlık deneyimini tartışmaya açtı. 2010’larda ise biçimsel olarak yenilikçi Çerçeve üçlemesini (Çerçeve, Geçiş, Övgü) yayımlayarak romanın sınırlarını zorlayan bir anlatı geliştirdi. Bugün Cusk, hem kurgu hem kurgu dışı alanlarda en etkili İngiliz yazarlarından biri olarak kabul ediliyor.
Kaynaklar
Sonrası – Evlilik ve Ayrılığa Dair
Aftermath: On Marriage and Separation by Rachel Cusk – review
Yeni çıkan kitap tanıtımlarını incelemek için tıklayın.
Yorumlar
Henüz Bir Yorum Yok